Jak z konfiguracji płaskowzgórza gdańskiego widać, potężne zwały osadów lodowcowych uległy już dawno na swej powierzchni zniszczeniu, przez co zatracił się ich równinny charakter.
Prawdopodobnie już wody podlodowcowe założyły tu swoje rynny, szukając dogodnego odpływu. Za nimi poszły wody wody polodowcowe, które porzeźbiły krawędź płaskowzgórza, nadając jej miejscami wygląd górzysty. Znaczny spadek owych wód oraz bogactwo opadów atmosferycznych są jeszcze dzisiaj przyczyną znacznych niekiedy efektów erozji. Niezwykłe urozmaicenie płaskowzgórza morenowego występuje nieco dalej na zachodzie, gdzie wdzierają się nań od strony jezior kartuskich wyniosłe wały moren czołowych, wysuwając się na południe od doliny Raduńki, a wzdłuż Kładowskiego potoku aż poza Mierzeszyn. Inne urozmaicenie jest wywołane przez licznie spływające z płaskowzgórza potoki, bogato rzeźbiące jego krawędź.
Majówka czarter jachtu – w Gdańsku – http://www.bavariasportcharter.pl
Pod tym względem jednak różni się się część południowa płaskowzgórza od części północnej. Część południowa spłaszcza się łagodnie ku deltowej nizinie, a jej mało wyraźna, polami pokryta krawędź wznosi się od 40 do 50 m. Na północ od Raduńki, mianowicie od Pruszcza aż po Sopoty, krawędź płaskowzgórza przybiera i na wysokości bezwzględnej i na względnej, bo wznosi się tu ponad 100 metrów n.p.m., i na urozmaiceniu. Są to właśnie najbliższe okolice Gdańska. Liczne dolinki porzeźbiły ową przeważnie z piasków zabudowaną krawędź do tego stopnia, że w istnym znajdujemy się tu labiryncie dolin i dolinek, potoków, źródeł i stawów, gór, niekiedy odosobnionych, lasów, łąk i pól. Okolice od Kiełpina aż po Kolibki, dobrze zalesione i krajobrazowo piękne, przyciągały od dawna mieszkańców pobliskiego Gdańska i stały się z czasem ulubionym celem przechadzek i wycieczek.
Wynajem jachtu Gdańsk – w Gdańsku – http://www.bavariasportcharter.pl
Stąd pełno tu dróg i ścieżek. Każda omal dolinka, każde wynioślejsze wzgórze ma swoją nazwę, jak znane koło Oliwy Karlsberg i Drei Herren-Spitze, koło Pruszcza Streissberg, koło Gdańska Bischofsberg, Hagelsberg, Kosakenberg i inne. Słynie z pięknych krajobrazów dolina Raduńki, rzeczki, która od strony jezior kartuskich płynie biegiem krętym, zawsze w przepięknej dolinie, a spada na nizinę deltową koło Pruszcza ze spadkiem górskim, poruszając liczne młyny itp. zakłady. Przyciąga też ku swej dolinie drogi i osady ludzkie. Dosyć znaczne wzniesienie, jakie osiąga płaskowzgórze gdańskie, nie pozostaje bez wpływu na klimat, który tu się nieco zaostrza. Zimy są zimniejsze, a lata chłodniejsze wobec czego i średnia roczna temperatura obniża się do 6 st. Ilość opadów atmosferycznych wzrasta z wysokością z 550 mm w ciągu roku na przeszło 600 mm. Wprawdzie najmniej ilościowo opadów jest w zimie, ale za to zdarzają się częściej, niż w innej porze roku, co wyjaśniamy sobie bliskością morza.
Czarter jachtów Gdańsk – w Gdańsku – http://www.bavariasportcharter.pl
Z powodu swej przeważnie piaszczystej gleby nie przedstawiają wzgórza gdańskie, zwłaszcza w swej północnej części, zbyt korzystnych warunków rozwoju rolnictwa i osiadłości ludzkich. lepiej jest pod tym względem dalej na południu, gdzie zjawiają się już gleby bielicowe. W kulturze rolnej przewagę zyskują żyto ozime,owies i ziemniaki. Na dnie dolinek widzimy łąki; niekiedy eksploatuje się torfy. Na płaskowzgórzu znajdują się dwa większe obszary leśne Wolnego Miasta, mianowicie koło Oliwy i koło Mierzeszyna. Lasy koło Oliwy schodzą w dolinki i są często lisciaste lub mieszane, lasy koło Mierzeszyna są również raczej mieszane, niż czyste. Ludności na płaskowzgórzu stosunkowo wiele. Gęstość zaludnienia waha się od 50 do 75 ludzi na km². Ku zachodowi i południowemu zachodowi gęstość zaludnienia jednak się zmniejsza. Osady są na ogół niewielkie, co do kształtu najczęściej rozrzucone. Obok wsi. liczne są dwory. Miasta niema ani jednego. Drogi przebiegają przeważnie z zachodu na wschód, korzystając z głęboko wciętych dolin i dolinek. Łączą pojezierze z Wisłą i z morzem.
Czarter Gdańsk – w Gdańsku – http://www.bavariasportcharter.pl
źródło: materiały Centralne Muzeum Morskie w Gdańsku
Gdańsk przeszłości i teraźniejszości 